Jak działa system antilag i czym różni się od rev limitera i launch control?

0
13544
System anti-lag / fot. Radosław Czyż Fotografia
System anti-lag / fot. Radosław Czyż Fotografia

Charakterystyczny dźwięk przypominający głośne strzały, czy też jak wiele osób pisze – strzał strzelającego popcornu oraz płomienie wylatujące z rur wydechowych nie oznaczają, że auto jest uszkodzone. To system Antilag.

Każda osoba, która kiedykolwiek jechała autem z silnikiem z turbo wie, jak dużo mocy i momentu obrotowego dodaje turbina każdemu samochodowi. Co nie jest fajne w turbo? Oczywiście lag – korzystając ze spalin silnika turbina potrzebuje czasu do nakręcenia się. Im większa turbina, tym występuje większa bezwładność obrotowa, a co za tym idzie – turbina potrzebuje więcej czasu aby w pełni wytworzyć odpowiednie ciśnienie robocze. Stąd bierze się opóźnienie – lag.

Jednym ze sposobów na zredukowanie opóźnienia jest zastosowanie większej ilości turbin w silniku. Mowa o podwójnych sprężarkach (twin-turbo) lub sekwencyjnych. Jeżeli bierzesz udział w wyścigach równoległych, czy driftujesz, oczekujesz od auta by odpowiedź przepustnicy na naciśnięcie gazu była natychmiastowa.


System Antilag sprawia, że turbina cały czas się buforuje i utrzymuje ciśnienie, nawet jak puścisz gaz. Daje to również dźwięk podobny do wystrzału fajerwerków i przy okazji strzela ogniem z rury.

Jak działa Antilag?

System Antilag zapala dodatkową mieszankę powietrza i paliwa w kolektorze wydechowym lub obudowie turbiny zamiast w cylindrze silnika. Strona wydechowa obudowy turbiny jest bardzo gorąca, z czego korzysta system antilag. Dzięki temu mieszanka automatycznie zapala się, a dodatkowy wybuch generuje jeszcze więcej ciepła. Zwiększa się także ciśnienie w kolektorze wydechowym, które sprawia, że turbina nadal się kręci, nawet gdy przepustnica jest zamknięta. Więc, gdy ponownie naciśniesz gaz, doładowanie które tak lubisz, już na Ciebie czeka w pełni gotowe.

Ta sztuczka działa bardzo dobrze i można jej użyć we wszystkich autach z turbo, ale jak możecie się domyślać – nie bez wpływu na nasze auto. Te dodatkowe wybuchy i jeszcze większa temperatura mocno obciąża cały kolektor wydechowy i samą turbinę. Bywa to tak destrukcyjne, że auta wyścigowe startujące np. w WRC często po każdym wyścigu muszą wymieniać turbinę. A to nie jest tanie. Dlatego seryjne auta z uturbionymi silnikami nie sprzedawane są z systemem antilag. Księgowi przyzwyczajeni do wyżyłowanych silników, które mają wytrzymać przynajmniej do końca gwarancji nigdy by się na to nie zgodzili. Nikt nie dałby na takie auto gwarancji 100 tys. Kilometrów. Raczej 10 kilometrów.

Rodzaje Antilag – jak go zrobić

Jeżeli jednak jesteście gotowi wysadzić dodatkową mieszankę w kolektorze wydechowym, jest na to kilka sposobów. Pierwszy z nich to tzw. Throttle Kick (Strzał z przepustnicy). Drugi to układ zapobiegający lagowi korzystający z obejścia przepustnicy. W tym systemie przepustnica pozostaje cały czas otwarta nawet, gdy nie dodajesz gazu. To w połączeniu z tuningiem ECU opóźnia zapłon i zmienia ilość powietrza w stosunku do paliwa by tworzyć znacznie bogatszą mieszankę.

Podczas typowego, skokowego spalania, ECU steruje świecą zapłonową by ta zapaliła mieszankę, gdy tłok znajduje się blisko maksymalnego górnego (tzw. martwego) punktu. Dzięki temu otrzymujemy najbardziej efektywne spalanie paliwa, a silnik generuje największą moc. Z opóźnionym zapłonem, świeca zapala mieszankę w momencie, gdy tłok schodzi już w dół możliwie jak najniżej. Mieszkanka nie spala się do końca i zostaje częściowo wypchnięta do kolektora wydechowego. Jest tam i wciąż spala się eksplodując. To z kolei nakręca turbinę.

Kolejny rodzaj antilag to system rajdowy zwany także wtryskiem powietrza wtórnego, który jest często spotykany w autach WRC. Przepustnica nie jest już cały czas otwarta. W zamian tuż przed nią dokłada się specjalny bypass, który cały czas kieruje powietrze bezpośrednio do kolektora wydechowego z pominięciem przepustnicy. Zawór obejściowy i elektromagnes precyzyjnie kontroluje przepływ powietrza podczas gdy ECU zapewnia odpowiednią mieszankę paliwa.

Współczesne auta wyścigowe mają specjalne systemy, które sterują różnymi ustawieniami agresywności działania systemu antilag. Dzięki temu kierowca może wybrać odpowiednią reakcję gazu w zależności od warunków i terenu. Co ważne, umożliwia także całkowite wyłączenie systemu, co oszczędza dość drogie części układu turbo.

Rev-limiter a Antilag system

Warto wspomnieć, że w niektórych autach startujących w wyścigach równoległych można usłyszeć podobne strzały i zobaczyć ogień z rury wydechowej. Nie musi to być system antilag, a jedynie dwustopniowy ogranicznik obrotów. Jak się domyślacie, składa się z dwóch różnych limitów maksymalnych obrotów. Pierwszy jest zwykle dość poniżej czerwonej linii na obrotościomierzu. Możesz znać go także jako Launch Control, czyli procedura startu. W autach o dużej mocy nie potrzebujesz, ani nie chcesz kręcić silnika aż do czerwonej linii by jak najszybciej ruszyć z miejsca. Pierwszy limit obrotów ustawiony jest tak, aby zapewnić optymalną przyczepność kół przy starcie, drugi znajduje się na skraju czerwonego pola i ma sprawić, aby zawory nie wystrzeliły w kosmos i aby auto nie wydmuchało dziury w bloku silnika, gdy próbujesz pociągnąć kolejny bieg aż do końca obrotościomierza.

Gdy dodajecie gazu i zbliżacie się do jednego z dwóch rev-limiterów, auto uruchamia procedurę zabezpieczającą np. odcięcie paliwa lub zamknięcie przepustnicy. Co się dzieje w momencie, gdy mieszanka w cylindrach nie zdąży się spalić? Właśnie to! Popcorn i ogień z rury wydechowej. Pamiętajcie jednak, że to pierwszy krok do zniszczenia katalizatora, który również nie jest tani w wymianie. No chyba, że już dawno został wycięty.

Launch control i Antilag wydają się podobne, ale są to dwie osobne funkcje komputera sterowane za pomocą opóźnienia zapłonu mieszanki. Niespalone paliwo przedostaje się z cylindrów do kolektora wydechowego, czego efektem ubocznym jest lepsze nakręcenie turbiny oraz strzał ognia z rury i głośny dźwięk wybuchów. Oba systemy bywają mylone, bo czasem system antilag wykorzystuje się do launch control.

Zdjęcie wykonał: Radosław Czyż Fotografia
Konsultacja merytoryczna: Shift-R Tuning & Motorsport

5 1 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments